Dieta w chorobie wrzodowej żołądka odgrywa istotną rolę w procesach regeneracyjnych tego narządu. Odpowiednie żywienie jest ważnym elementem, który wspomaga leczenie z użyciem farmakoterapii, sprzyja także łagodzeniu objawów choroby. W dzisiejszym wpisie przedstawię najważniejsze wskazówki, związane z dietą w chorobie wrzodowej żołądka.
Choroba wrzodowa żołądka – co to takiego?
W warunkach fizjologicznych ściany żołądka i dwunastnicy pokrywa błona śluzowa, która chroni położone niżej tkanki przed drażniącym działaniem soków trawiennych. Pod wpływem niesprzyjających czynników (np. zakażenie Helicobacter pylori, nadużywanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych czy nadmierny stres) może pojawić się w niej ubytek, dochodzi do nacieku zapalnego i uszkodzenia tkanek. I tenże ubytek jest właśnie wrzodem.
Choroba wrzodowa nie daje specyficznych objawów, przez co jej rozpoznanie wymaga gastroskopii a czasem takżę RTG. Rozwój wrzodów podejrzewać można przy następujących symptomach:
- nudności, ale i wymioty;
- ból w nadbrzuszu (szczególnie po zjedzeniu posiłków;
- zgaga;
- wzdęcia;
- zaburzenia pasażu jelitowego (biegunka, zaparcia);
- nieprzyjemny posmak w ustach.
Czy wystarczy sama dieta w chorobie wrzodowej żołądka?
Dobrze skomponowana dieta stanowi leczenie wspomagające i podtrzymujące, ale nie zastąpi odpowiednio dobranej farmakoterapii. Jeśli u podłoża choroby wrzodowej leży Helicobacter pylori (co ma miejsce w większości przypadków) niezbędna jest antybiotykoterapia, która prowadzi do eradykacji bakterii. Dodatkowo, przy wrzodach stosowane są inhibitory pompy protonowej lub H2-blokery, których zadaniem jest zmniejszenie pH soku żołądkowego. Zastosowanie znajdują także leki cholinolityczne, analogi prostaglandyn czy leki, okrywające powierzchnię wrzodu trawiennego.
W rzadkich przypadkach wykorzystywane jest leczenie operacyjne. Wdrażane jest ono w przypadku, w którym dotychczasowe leczenie nie przyniosło efektów albo pojawiły się powikłania takie jak: perforacja, krwotok czy zwężenie odźwiernika.
Dieta w chorobie wrzodowej żołądka – jaka jest najlepsza?
Modelem żywienia, zalecanym w chorobie wrzodowej żołądka, jest dieta lekkostrawna z ograniczeniem substancji, które pobudzają wydzielanie soku żołądkowego. Znajduje ona także zastosowanie w przypadku zapalenia żołądka. Stosowanie diety ma na celu przede wszystkim łagodzenie dolegliwości bólowych. Nie powinna ona także mechanicznie drażnić żołądka czy zwiększać wydzielania kwasu solnego. Równocześnie powinna zaspokoić potrzeby energetyczne i odżywcze organizmu chorego. Tolerancja na określone produkty jest indywidualna – dlatego też ściśle trzymać się “tabelek” i samodzielnie zweryfikować, jak czuje się organizm po spożyciu danego pokarmu. Chociaż w większości przypadków wskazania te znajdą zastosowanie, trzeba je zweryfikować w każdej, konkretnej sytuacji.
Mleko powinno być spożywane w ilości max. 0,7-1 l na dobę – w odpowiedniej ilości rzeczywiście osłania błonę śluzową żołądka i łagodzi ból. Spożyte w nadmiarze dostarcza jednak dużej ilości wapnia, który po wchłonięciu zwiększa wydzielanie gastryny, która działa pobudzająco na czynność wydzielniczą żołądka.
Jak sugeruje sama nazwa diety – wykluczyć należy produkty, które pobudzają wydzielanie soku żołądkowego. Należą do nich między innymi: potrawy smażone na tłuszczu, tłuste sosy, mocne wywary mięsne, kawa, mocna herbata, alkohol, potrawy słone i pikantne, pomidory i zrobione z nich przetwory a także cytrusy. Eliminacji polegają także produkty wysokobłonnikowe, wędzone lub marynowane mięsa i ryby oraz większość słodyczy (w tym czekolada i kakao). Równocześnie powinniśmy uwzględnić w diecie produkty, hamujące wydzielanie soku żołądkowego, np.: łatwo strawne tłuszcze (masło, oleje roślinne czy miękką margarynę). Swoje miejsce powinny mieć także produkty neutralizujące działanie kwasu solnego – mleko, jaja czy chude mięso.
Dieta w chorobie wrzodowej żołądka – produkty zalecane i niezalecane
Dieta w chorobie wrzodowej żołądka – aspekty około żywieniowe
Oprócz tego co będziemy jeść, istotną rolę odgrywa sposób przygotowania. Potrawy powinny być przygotowane przede wszystkim przez: gotowanie w wodzie/na parze, duszenia bez wcześniejszego obsmażania a także pieczenie w folii/rękawie bądź pergaminie. Tłuszcz powinien być dodawany dopiero do gotowej potrawy! Zupy i sosy podprawiać można zawiesiną z mąki i śmietanki/mleka. Warzywa i owoce należy poddawać obróbce termicznej a przy słabej tolerancji, także przecieraniu. Przy zaostrzeniu objawów wskazana będzie zmiana konsystencji diety na papkowatą, aby ograniczyć żucie, które również jest czynnikiem, wzmagającym produkcję soku żołądkowego. Istotne jest także zwrócenie uwagi na temperaturę spożywanych potraw – nie powinny być zbyt gorące, ani też zbyt zimne. Umiarkowana temperatura chroni błonę śluzową żołądka przed przekrwieniem.
Aby nie przeciążać żołądka chory powinien jeść mniejsze posiłki, jednak podawane częściej – 5-6 razy na dobę. Niewskazane są zbyt długie przerwy między posiłkami i dopuszczanie do uczucia głodu, ale równocześnie nie należy jeść zbyt często (uwaga na przekąski!). Każdy posiłek jest bodźcem, pobudzającym wydzielanie soku żołądkowego. Powinno się także dbać o higienę jedzenia – jeść powoli i w spokoju, w stanie odprężenia. Mając na uwadze fakt, że częstą przyczyną choroby wrzodowej jest zakażenie Helicobacter pylori należy także przestrzegać zasad, które zapobiegną wtórnej infekcji. Należy unikać więc nadmiaru soli, palenia tytoniu i dbać o higienę jamy ustnej.
Inne wskazówki w chorobie wrzodowej żołądka
Przy chorobie wrzodowej bezwzględnej eliminacji podlega palenie tytoniu. Składniki dymu papierosowego są jednym z czynników, indukujących powstawanie wrzodów żołądka, opóźniają ich gojenie i zwiększają prawdopodobieństwo nawrotów. Unikać należy również alkoholu, który pobudza wydzielanie soku żołądkowego i podrażnia błonę śluzową żołądka. Niewskazane jest także picie kawy, również bezkofeinowej, gdyż również nasila ona produkcję kwasu solnego. Istotnym czynnikiem, który również pacjent powinien zredukować w przypadku choroby wrzodowej żołądka, jest stres. Szacuje się, że nawet 30-65% wrzodów żołądka (i dwunastnicy) może być nim wywołana! Stąd też umiejętne nim zarządzanie, jest aż tak istotne dla efektywnego leczenia.
Pamiętaj, żeby popijać leki tylko wodą, gdyż istnieje ryzyko interakcji między stosowaną farmakoterapią a składnikach obecnych w napojach, co może osłabiać ich działanie.
Dieta w chorobie wrzodowej żołądka – co jeść po ustąpieniu objawów?
Dieta w okresie remisji nie musi być aż tak restrykcyjna jak wspomniana wcześniej. W większości przypadków ulega znacznemu rozszerzeniu (elimin
acji podlega tylko to, co nietolerowane) a czasem można wrócić do zwyczajowego sposobu żywienia. Warto jednak nadal dbać o swój sposób żywienia, aby nie dopuścić do nasilenia dolegliwości. Ważne jest nie tylko to co jemy, ale także jak jemy. Dieta w okresie remisji powinna nadal zawierać 5, niezbyt obfitych posiłków. Często nadal eliminuje się potrawy smażone na tłuszczu, wzdymające a także duże ilości soli czy ostrych przypraw. Również wtedy powinniśmy dbać o spożywanie posiłków w spokojnej atmosferze i bez pośpiechu.
Podsumowanie
Dieta w chorobie wrzodowej żołądka jest czynnikiem istotnie wpływającym na uzyskanie remisji objawów i jej utrzymanie w późniejszym okresie. Warto zwrócić uwagę na to co jemy, i jak jemy, by złagodzić dolegliwości i zapobiec poważnym powikłaniom.
Jeśli nie czujesz się pewnie, żeby samodzielnie prowadzić dietę przy chorobie wrzodowej i potrzebujesz profesjonalnej pomocy – serdecznie zapraszam Cię do współpracy. Wystarczy, że klikniesz tutaj, by poprawić swój komfort życia i zmniejszyć doskwierają CI na co dzień dolegliwości.
