Test oddechowy wykorzystuje się do diagnozowania przerostów bakteryjnych jelita. Wodorowy pozwala na zdiagnozowanie SIBO a wodorowo-metanowy powie nam dodatkowo o występowaniu IMO. Żeby uzyskać rzetelne wyniki i uzyskać potwierdzenie obecności bądź braku przerostu do testu trzeba odpowiednio się przygotować!
Czym jest SIBO?
Większość naszych bakterii jelitowych znajduje się w jelicie grubym i pełni wiele ważnych ról w organizmie. Znacznie mniej bakterii znajduje się w jelicie cienkim. Gdy ta fizjologiczna sytuacja ulegnie zmianie rozwija się przerost bakteryjny.
Kiedy w jelicie cienkim rozwija się nienormalna ilość bakterii, mogą one rozkładać pokarm (najczęściej normalnie niestrawne dla człowieka węglowodany) w tej części przewodu pokarmowego i zakłócać normalne procesy trawienia. Wytwarzane są gazy takie jak wodór a także inne produkty bakteryjnej przemiany materii. Może to prowadzić do objawów żołądkowo-jelitowych, upośledzenia wchłaniania substancji odżywczych, zmiany przepuszczalności jelit i/lub nadmiernej aktywacji układu odpornościowego.
Do najczęściej zgłaszanych objawów należą:
- wzdęcia,
- mdłości,
- biegunka i (lub) zaparcia,
- zmiana rytmu wypróżnień,
- rozdęcie brzucha,
- zmęczenie,
- odbijanie,
- nietolerancje pokarmowe.
Inne zgłaszane objawy to: refluks, ból stawów, trądzik różowaty, mgła mózgowa, skurcze jelit, bulgotanie w jelitach. Może też pojawić się utrata/przyrost masy ciała, uczucie pełności, spadek apetytu, niepokój.
O czym powie test oddechowy?
Przerost bakterii powoduje fermentację pokarmów w jelicie cienkim. W wyniku tego procesu powstają gazy, takie jak wodór i metan. Co ważne gazy te są wytwarzane tylko przez bakterie i mają niewielkie rozmiary. Mogą więc łatwo przedostać się przez ścianę jelita do krwioobiegu. Kiedy krew przepływa przez ciało do płuc, następuje wymiana gazowa, a gazy te są wykrywane w wydychanych próbkach powietrza.
Badanie polega na pomiarze poziomu wodoru i metanu w wydychanym przez pacjenta powietrzu po wypiciu roztworu glukozy lub laktulozy. Pomiaru dokonuje się przed wypiciem roztworu, a następnie w 30, 60, 120 i 180 minucie po jego przyjęciu.
Ważne jest żeby zrobić test wodorowo-metanowy a nie tylko test wodorowy. Jest tak z uwagi na fakt, że wodór wydziela się przez bakterie jelitowe a metan przez archeony. Przerost obu tych rodzajów można zaobserwować w jelitach. W przypadku bakterii mówimy o SIBO a w kontekście archeonów – IMO.
W kontekście diagnostyki przerostu unikamy testów:
- wodorowych – nie oceniają metanu,
- z glukozą/laktozą – to nie są właściwe substraty!,
- wysyłanych przez (komercyjne) laboratoria – wyniki mogą być przekłamane!
Test oddechowy – jak się do niego przygotować?
Właściwe przygotowanie pacjenta do badania jest niezbędne i stanowi kluczowy czynnik prawidłowo przeprowadzonego oznaczenia. Z uwagi na fakt, że badanie to nie jest refundowane i kosztuje niemało, warto dołożyć wszelkich starań do właściwego przygotowania. A przede wszystkim – to warunek ważne postawienia właściwej diagnozy.
Podczas wykonywania badania należy unikać ruchu i palenia papierosów. Niewskazane są także drzemki, gdyż może to przyczynić się do uzyskania fałszywie dodatniego testu.
Jak interpretować test oddechowy?
Test wodorowo-metanowy mierzy jednocześnie stężenie dwóch gazów: wodoru (H2) i metanu (CH4). Nadmierne wytwarzanie wodoru wiąże się bardziej z biegunkami. Z kolei wysokie stężenia metanu spowalniają motorykę przewodu pokarmowego i mogą powodować zaparcia.
Ilość wydychanego wodoru na czczo zazwyczaj jest niewielka i powinna wynosić maksymalnie kilka jednostek. Wysokie poziomy wodoru na czczo mogą świadczyć o złym przygotowaniu do badania. Wynik jest pozytywny, gdy ilość wydychanego wodoru wzrośnie o minimum 20 ppm względem wartości wyjściowej, w ciągu 90 minut od rozpoczęcia testu. Metan podlega innej interpretacji niż wodór w testach oddechowych. Wynik jest bowiem pozytywny, gdy stężenie metanu w dowolnym momencie testu wynosi 10 ppm lub więcej.
Ograniczenia badania
Niestety pozytywny wynik testu oddechowego nie zawsze oznacza SIBO i odwrotnie. Chociaż interpretacja wyników zdaje się być prosta, bo wodór w 90 minucie testy powyżej 20 ppm i metan wyższy niż 10 ppm w dowolnej minucie testu powinny świadczyć o wyniku pozytywnym, nieprawdaż? No cóż, realnie nie jest to takie zero-jedynkowe. Podczas interpretacji wyników testu oddechowego należy wziąć pod uwagę wiele czynników. Istotne, poza odpowiednim przygotowaniem do badania, jest to czy mamy jakieś choroby współistniejące. Równie ważne jest jakie leki na stałe (których nie można było odstawić przed badaniem) dany pacjent przyjmuje.
Problem z interpretacją testu występuje też przy zaburzeniach motoryki jelitowej. Średni czas pasażu ustno-kątniczego u osób zdrowych wynosi około 105 minut. Podwyższony wynik między 60 a 90 minutą może wskazywać na szybszą perystaltykę i szybsze dotarcie substratu do okrężnicy. W efekcie będzie błędnie odczytane jako przerost. Możliwa jest też sytuacja, że “pik” pojawi się po 90 minucie w związku ze spowolnioną perystaltyką. I mimo wytycznych, w tej sytuacji będziemy mieli do czynienia z przerostem… Na tempo motoryki będą wpływać choroby współistniejące. Klinicyści muszą więc brać pod uwagę obecność np.: cukrzycy, przewlekłej niewydolności nerek, niedoczynności tarczycy czy chorób neurodegeneracyjnych.
W niektórych punktach diagnostycznych można natknąć się na to, że do badań wykorzystywana jest glukoza. Taki test z dużym prawdopodobieństwem może wyjść fałszywie ujemny. Glukoza wchłania się bowiem w pierwszym odcinku jelita cienkiego i nie dociera dalej. Wiąże się to z tym, że jeśli przerost występuje w dalszym odcinku jelita to nie wykryje się on. Laktuloza nie wchłania się w ogóle w przewodzie pokarmowym, przez co zawsze na pewnym etapie ulegnie fermentacji.
Odczytywanie wyniku i poziomu wydychanych gazów zawsze należy skonfrontować z objawami, występującymi u pacjenta. Nie u każdego ten sam wynik będzie wskazywać lub nie na przerost! Dlatego nie dokonujemy interpretacji samodzielnie a powinna być ona przeprowadzona przez doświadczonego lekarza.
Test oddechowy – podsumowanie
Do diagnostyki SIBO wykorzystuje się bardzo proste i nieinwazyjne testy oddechowe. Opierają się one na założeniu, że żadna z ludzkich komórek nie wytwarza ani metanu, ani wodoru a są one produkowane jedynie przez mikroorganizmy w efekcie przemian metabolicznych. Jednakże, test ten ma spore ograniczenia dlatego powinien być konfrontowany z obrazem klinicznym i interpretowany przez doświadczonego lekarza!
Zmagasz się z SIBO i nie wiesz jak mu zaradzić? Zapraszam Cię do współpracy!
