Glistnica należy do grupy chorób pasożytniczych. Wywołują ją glisty Ascaris lumbricoides. Często, bo niemal w 85% przypadków zakażenie nie da o sobie znać, szczególnie, gdy liczba organizmów zakaźnych jest niewielka. Im więcej glist, tym objawy ulegają jednak coraz większemu nasileniu. Jak zdiagnozować i leczyć glistnicę?
Jak powstaje glistnica?
Do zakażenia glistnicą dochodzi po przypadkowym spożyciu jaj tego pasożyta. Jaja znajdują się w glebie, zanieczyszczonej ludzkimi odchodami czy na żywności niepoddanej obróbce termicznej. Glistnicę można przenosić również z osoby na osobę. Grupą najbardziej narażoną na zakażenie są dzieci. Gdy bawią się na świeżym powietrzu mają kontakt z glebą i często wkładają sobie rączki do ust. Nic dziwnego, że innym określeniem glistnicy jest “choroba brudnych rąk”
Gdy larwa dostanie się do jelita zaczyna penetrować ścianę przewodu pokarmowego i dzięki temu trafia do krążenia wrotnego. Kieruje się do wątroby, skąd później przedostaje się do prawej jamy serca i płuc. Kolejnym etapem rozwoju glisty jest jej migracja drogą drzewa oskrzelowego do krtani i gardła, skąd po połknięciu ponownie dostaje się do jelita cienkiego. Tam pasożyt osiąga już dojrzałość i zaczyna składać duże ilości jaj.
Zakażenia pasożytnicze występują na całym świecie – glistnica jest najpowszechniejszą choroba pasożytniczą na świecie – jednak największe narażenie na nią obserwujemy w regionach tropikalnych i subtropikalnych na przykład Ameryce Łacińskiej czy Afryce. Ryzyko zakażenia rośnie także wraz ze spadkiem poziomu warunków sanitarnych. W Polsce glistnica częściej stwierdzana jest u osób, mieszkających na wsi, w dzielnicach bez kanalizacji czy u dzieci w wieku 5-6 lat. Ogólna częstość występowania choroby w naszym kraju szacowana jest na 1 do 18%.
Jakie objawy daje glistnica?
Chociaż, jak już ustaliśmy na wstępie, znaczna większość przypadków glistnicy będzie bezobjawowa, w miarę wzrostu liczby pasożytów będą one coraz bardziej zauważalne. Glisty mogą znajdować się w różnych miejscach w organizmie, przez co objawy będą zróżnicowane. Pasożyty obecne w jelitach będą manifestowały się objawami jak:
- nudności, wymioty;
- zaburzenia wypróżniania, biegunka;
- niedrożność jelit;
- utrata apetytu;
- dyskomfort;
- bóle brzucha;
- spadek masy ciała;
- zaburzenia wchłaniania (co u dzieci może prowadzić do zaburzenia wzrostu!).
Z kolei, jeśli glista pojawi się w płucach objawy są następujące:
- kaszel;
- krztuszenie się;
- świszczący oddech;
- duszności;
- krew na błonach śluzowych;
- dyskomfort w klatce piersiowej;
- gorączka.
Poza glistnicą płucną i jelitową obserwuje się także glistnicę wątrobowo-żółciową. Pasożyty mogą wnikać do przewodów żółciowych i trzustkowych. Ich obecność skutkuje powstaniem objawów zapalnych z zastojem żółci lub soku trzustkowego. Skutkuje to zapaleniem dróg żółciowych lub ostrym zapaleniem żółci. Charakterystycznymi objawami zakażenia pasożytami u dzieci są: zmienność nastroju i zachowania, roztargnienie, złość czy niechęć do działania.
Powikłania glistnicy
Przy łagodniejszych przypadkach nie spodziewamy się powikłań. Silna infestacja może jednak wywołać poważny skutek dla naszego organizmu. Obecność pasożytów prowadzi do zaburzeń wchłaniania i utraty apetytu, co sprawia, że chorzy są niedostatecznie odżywieni. W przypadku dzieci może to prowadzić do zaburzeń wzrostu i rozwoju. Nadmierna ilość glist może zablokować część jelita co skutkuje ich zablokowaniem i perforacją. Potencjalnych następstwem glistnicy jest także zapalenie wyrostka robaczkowego czy zapalenie uchyłków. W momencie penetracji jelita pasożyty mogą także rozwinąć zapalenie otrzewnej. W przypadku glistnicy wątrobowo-żółciowej zaobserwowano przypadki ropnia wątroby, gdy w drogach żółciowych znajdował się martwy pasożyt.
Jak diagnozowana jest glistnica?
Najczęściej stosowanym i najłatwiej dostępnym badaniem, które umożliwia zdiagnozowanie glistnicy, jest badanie mikroskopowe kału pod kątem obecności jaj pasożyty. Badanie to wykonane musi być przynajmniej trzykrotnie w 2-3 dniowych odstępach. Nie jest jednak idealnym sposobem diagnostycznym – nie wykrywa glist niedojrzałych czy pojedynczych samców pasożyta.
Obecność pasożytów wiąże się także ze zmianami w morfologii krwi. Wskaźnikiem, sugerującym rozszerzenie diagnostyki, będzie eozynofilia (nadmiar granulocytów kwasochłonnych, które mierzone są w morfologii krwi z rozmazem). Nadmiar eozynofilów nie jest jednak specyficzny dla zakażenia pasożytniczego – może także wskazywać na choroby alergiczne bądź autoimmunizacyjne. Przy glistnicy można także zaobserwować podwyższony poziom przeciwciał w klasie IgE, czasem także w klasie IgG.
Glistnica może być uwidoczniona także w badaniach obrazowych – tomografii komputerowej czy ultrasonografii jamy brzusznej.
Leczenie glistnicy
Leczenie glistnicy podejmowane jest niezależnie od tego czy objawy wystąpiły, cze nie. Jego podstawą są leki przeciwpasożytnicze takie jak: albendazol, iwermektyna czy mebendazol. W przypadku kobiet ciężarnych i karmiących piersią stosowany jest pyrantel. Gdy wystąpią powikłania konieczny może być zabieg operacyjny – laparotomia i usuwanie glist. Poza leczeniem przyczynowym, lekarz dobiera farmakoterapię, która ma złagodzić objawy. Co ważne, podjęte działania wpływają na dojrzałe osobniki a nie larwy obecne w płucach, dlatego też leczenie nie jest jednorazowe a przeprowadza się je w cyklach. Uwaga! Leczenie glistnicy domowymi sposobami (np. za pomocą mieszanek ziołowych) nie będzie efektywne! Terapia ziołowa może być leczeniem wspomagającym i powinna być dobrana przez osobę, która ma wiedzę w zakresie fitoterapii.
O wyleczeniu glisty świadczyć będzie nieobecność jaj pasożyta w trzykrotnym badaniu kału, wykonanym 2 tygodnie po leczeniu.
Glistnica leczona dietą
Odrobaczanie jest procesem niezwykle obciążającym dla naszego organizmu. Dlatego też tak ważne jest jego holistyczne wsparcie, by zakażenie było wyleczone skutecznie. Jednym z niezmiernie ważnych elementów leczenia jest odpowiednia dieta. Powinna ona mieć niski indeks i ładunek glikemiczny, bazować na nieprzetworzonych produktach i dostarczać dobrej jakości białka, zdrowych tłuszczów i błonnika pokarmowego. W trakcie procesu odrobaczania z diety powinniśmy wyeliminować:
- cukier w każdej postaci – słodycze, cukier, miód, syrop klonowy/daktylowy/z agawy i tak dalej;
- owoce o wysokim indeksie glikemicznym jak banany czy mango;
- pszenicę;
- drożdże;
- produkty o wysokiej zawartości histaminy – wędzone, marynowane, długodojrzewające czy peklowane.
Ważne jest, by dieta miała potencjał przeciwzapalny. Dlatego też istotna jest włączenie do codziennego jadłospisu produktów takich jak: owoce jagodowe, zielone warzywa liściaste, orzechy, nasiona czy oliwa z oliwek. Pomocne może być także spożywanie produktów o działaniu przeciwpasożytniczym – poza wspomnianą już oliwą czy zielonymi warzywami – będą to m.in.: buraki, marchew, granat, czosnek, cebula, cytryna, pestki dyni, goździki, cynamon, oregano czy imbir.
Inne aspekty leczenia glistnicy
Przy leczeniu glistnicy NIE MOŻEMY zapomnieć o podstawach. Absolutnie fundamentalny dla naszego organizmu będzie odpowiednia ilość i jakość snu. Wspomaga on regenerację organizmu i wspiera jego walkę ze zwalczaniem pasożyta. Niemniej ważne jest nawodnienie. To ono gwarantuje sprawne funkcjonowanie układu pokarmowego, zapobiega także zaparciom, które są przeciwwskazaniem do rozpoczęcia odrobaczania! Na efektywną perystaltykę wpływa także odpowiednia ilość ruchu.
Poza odpowiednią jakością diety warto skupić się na higienie jedzenia. Powinniśmy jeść spokojnie, uważnie, bez stresu i pośpiechu. Jest to niezmiernie ważne dla prawidłowego funkcjonowania żołądka i jelit. Równie istotna jest nauka zarządzania stresem, ograniczenie bodźców i stresorów, które prowadzą do nadmiaru kortyzolu i zaburzeń funkcjonowania organizmu.
Wiele osób będzie poszukiwało różnorodnych suplementów, które będą odrobaczać organizm. Przy pasożytach wyjątkowo istotne jest zindywidualizowane podejście a preparaty powinny być dobrane do stanu wyjściowego. W skutecznym odrobaczaniu ważne jest bowiem nie tylko podawanie preparatów przeciwpasożytniczych a także wsparcie wątroby, żołądka, odporności i mikrobiomu. Nie ma jednego protokołu suplementacyjnego dla wszystkich.
Jak chronić się przed glistnicą?
Jest kilka zasad, których przestrzeganie pozwoli nam uchronić się przed infestacją tego pasożyta. Do najważniejszych wskazówek należą:
- Myj ręce wodą z mydłem, szczególnie przed jedzeniem czy przygotowaniem posiłków i po kontakcie z glebą czy skorzystaniu z toalety.
- Dokładnie myj owoce i warzywa.
- Nie spożywaj pokarmów nieznanego pochodzenia.
- Zapobiegaj geofagii (jedzeniu gleby) przez dziecko a także wkładaniu przez nie do buzi przedmiotów, które mogły mieć kontakt z ziemią.
- Noś rękawice w czasie pracy w ogrodzie.
- Unikaj picia nieprzegotowanej wody i sięgaj tylko po tę ze sprawdzonego źródła.
Podsumowanie
Glistnica jest poważną chorobą pasożytniczą, której nie można zignorować. Przy wystąpieniu objawów i podejrzeniu zakażenia należy niezwłocznie udać się do lekarza. Leczenie glisty powinno być zawsze kontrolowane – nie należy robić tego na własną rękę, bo można tylko nasilić dolegliwości! Podstawowym sposobem na ochronę przed zakażeniem jest odpowiednia profilaktyka – nie wolno o niej zapominać.
Potrzebujesz pomocy dietetyka? Zapraszam do współpracy -> *kliknij tutaj*.
