Kompleks MMC – kluczowy element w utrzymaniu zdrowia przewodu pokarmowego

Kompleks MMC był już nieraz wspominany na moim profilu, ale ostatnio uświadomiłam sobie, że brakuje z mojej strony jego szczegółowego opisania. Biorąc pod uwagę jego szalenie istotny wpływ na prawidłową pracę układu pokarmowego, należy mu się całkowicie odrębny wpis. 

Czym jest kompleks MMC?

Kompleks MMC (ang. Migrating Motor Complex), czyli wędrujący kompleks motoryczny jest aktywnością przewodu pokarmowego, która warunkuje efektywne przesuwanie się wszystkiego, co znajduje się w Twoim przewodzie pokarmowym. Swój początek ma w żołądku lub dwunastnicy i następnie przesuwa się wzdłuż kolejnych partii układu trawiennego. Warunkuje on skurcze perystaltyczne, które pozwalają nam oczyścić się z: resztek pokarmowych, toksyn, nadmiaru bakterii czy złuszczonych komórek nabłonka. 

Kompleks MMC często przyrównywany jest do odkurzacza/sprzątaczki/miotełki jelitowej. Faktycznie zbiera ona niepotrzebne resztki i warunkuje to, że nic w jelitach nam się nie psuje. Sprzyja także uaktywnianiu się białek, odpowiadających za proces autofagii (np. sirtuiny, kinaza aMPK), czyli usunięcie starych/nieprawidłowo działających komórek w naszym ciele, które generują ryzyko nowotworzenia czy mutacji. Kompleks MMC reguluje też rytm naszych wypróżnień, utrzymuje równowagę mikrobiologiczną w jelitach czy zapobiega rozwojowi infekcji jelitowych. 

Czy wiesz, że… burczenie w brzuchu to objaw działania kompleksu MMC?

Praca kompleksu MMC

Aktywacja kompleksu motorycznego następuje na około 1,5 godziny po spożyciu posiłku. Proces ten inicjowany jest przez komórki Cajala, które stanowią element jelitowego układu nerwowego. Czynność MMC stymuluje także motylina – hormon, który jest wytwarzany endokrynnie przez komórki dwunastnicy, jelita czego i splot Auerbacha. Z kolei hamująco na MMC działają: gastryna, insulina, cholecystokinina, glukagon i sekretyna. 

Praca kompleksu MMC dzieli się na 4 fazy:

• faza I – trwa około 30-60 minut, jest okresem spoczynku, nie obserwuje się wówczas czynności wydzielniczej, elektrycznej czy skurczowej;
• faza II – trwa 20-40 minut, jest fazą narastania, zwiększa się wydzielanie żołądkowe, przyspiesza pasaż jelitowy, pojawiają się sporadyczne, przerywane, nieregularne skurcze o niskiej amplitudzie;
• faza III – trwa 10-20 minut, jest fazą maksymalnej aktywności, obfituje w regularne skurcze, przebiegające z maksymalną częstotliwością (wysoka amplituda), które warunkują transport zawartej w żołądku treści do dalszych odcinków przewodu pokarmowego. Jest najważniejszą ze wszystkich faz!;
• faza IV – trwa około 5 minut, jest fazą przejściową między fazami III a I. 

Ile zajmuje praca kompleksu MMC?

Praca MMC trwa więc 65-125 minut (a jak doliczymy fakt, że włącza się on dopiero po 90 minutach mamy 155-215 minut!). Co ważne zaznaczenia – kompleks MMC pracuje dopóty, dopóki nie dostarczymy do organizmu kolejnej porcji jedzenia. Nie ma znaczenia, że zjadłaś(eś) małe ciasteczko czy wypiłeś(aś) kawę z dodatkiem mleka – cokolwiek co ma kalorie i dostanie się do żołądka przerwie pracę kompleksu MMC. Nie potrafi on przerwać swojej pracy na chwilę i wrócić ponownie do tego samego miejsca. Musi zaczynać od nowa. Dlatego też, jeśli pojadasz między posiłkami albo jesz dużo, małych posiłków w ciągu dnia, z dużym prawdopodobieństwem Twój MMC nie może dokończyć swojej pracy. W efekcie pokarm będzie zalegał w Twoim żołądku/jelitach i będzie tak sobie gnił (aż zajmą się nim np. bakterie, które bardzo chętnie namnożą się w Twoim przewodzie pokarmowym!).

Pamiętaj! Możesz pojadać najzdrowsze przekąski świata (orzechy, warzywne słupki itd.) i nadal zaburzać pracę kompleksu motorycznego! Często słyszy się “rano nic nie jem, tylko kawę z mlekiem” – to JEST posiłek. Albo: “W pracy nic nie jem, tylko jabłko” – to też jest posiłek!

Co, jeśli kompleks MMC nie działa prawidłowo?

Prawidłowo pracujący MMC jest warunkiem efektywnego trawienia. Niestety, obecny styl życia sprawia, że kompleks MMC ulega często zaburzeniu (o czynnikach zaburzających jego pracę wspomniałam później). Jednym z najczęstszych skutków nieprawidłowej pracy kompleksu motorycznego jest zespół rozrostu bakteryjnego w jelicie cienkim (SIBO). Zalegająca treść pokarmowa tworzy doskonałe środowisko dla bakterii, które nie muszą namęczyć się z pobraniem pokarmu, co prowadzi do przerostów. A jeśli nie rozwinie się SIBO/IMO, to często mamy do czynienia z jakąś formą dysbiozy jelitowej. Pojawiają się wówczas dolegliwości jak: przelewanie w jelitach, wzdęcia, zaparcia czy gazy. Dlatego często to właśnie praca z kompleksem MMC jest punktem wyjścia u moich pacjentów. Zaburzona praca MMC może generować też problemy na poziomie żołądka (refluks, zgaga, odbijanie, uczucie pełności) czy zaburzenia wydzielania żółci i enzymów trawiennych. Sprzyja także SIFO czy rozrostowi grzybów z rodzaju Candida. 

Badania wskazują, że osoby zmagające się z IBS lub SIBO mają problemy z działaniem III, najważniejszej fazy kompleksu MMC! U niektórych jest ona krótsza a efektywność skurczów jest zmniejszona (proces nie zachodzi wydajnie). U części pacjentów faza ta NIE JEST W OGÓLE OBECNA!

Co powoduje, że kompleks MMC nie działa prawidłowo?

Czynników, które zaburzają pracę kompleksu MMC jest wiele i znakomita większość jest ZALEŻNA OD NAS! Możemy więc powiedzieć, że zaburzenia jego pracy często powstają na nasze własne życzenie… Do najczęstszych aspektów utrudniających funkcję motoryczną zaliczymy:

• krótkie przerwy między posiłkami, pojadanie;
• żucie gumy między posiłkami, ssanie cukierków, picie kawy, herbaty (szczególnie z dodatkiem cukru czy mleka), słodkich, słodzonych i dosładzanych słodzikami (stewia, ksylitol TEŻ ZABURZAJĄ MMC!) napojów;
• dieta niskobłonnikowa, prozapalna;
• żywność wysokoprzetworzona
• przewlekły stres;
• zaburzenia osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) i inne zaburzenia hormonalne;
• zaburzony rytm dobowy, niewystarczająca ilość snu;
• niedoczynność tarczycy, duże dawki L-tyroksyny;  
• zaburzenia gospodarki glukozowo-insulinowej;
• zaburzenia nerwu błędnego;
• endotoksemia metaboliczna;
• niedokwaszony żołądek;
• leki przeciwbiegunkowe, przeciwcholinergiczne, inhibitory pompy protonowej, opioidy, leki przeciwbólowe;
• brak odpowiedniej ilości ruchu;
• palenie papierosów, picie alkoholu, narkotyki;
• zrosty w obrębie jamy brzusznej;
• operacje w obrębie jamy brzusznej (np. cesarskie cięcie);
• uszkodzenie/upośledzenie pracy zastawki krętniczo-kątniczej;
• nieprawidłowości anatomiczne w obrębie jelit (np. przepukliny);
• endometrioza;
• dysbioza jelitowa;
• choroby neurodegeneracyjne (stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona);
• urazy głowy (np. w wyniku wypadku)
• pasożyty, borelioza, yersinioza;
• infekcja Helicobacter pylori;
• choroby jelit (np. celiakia, choroby zapalne jelit),
• zaburzenia odżywiania (anoreksja);
• zwiększony poziom przeciwciał anty-CdtB (przeciwko cytotoksycznej toksynie bakteryjnej B) i autoprzeciwciał przeciwko winkulinie;
• neuropatie;
• zatrucia pokarmowe.

Co zrobić, by usprawnić pracę kompleksu MMC?

Pocieszającym jest to, że wiele rzeczy może wesprzeć pracę kompleksu MMC, co daje nam przeciwwagę dla licznych elementów, zaburzających jego pracę. Kluczowym aspektem, o który musisz zadbać jest niepojadanie między posiłkami i zachowanie przynajmniej 4-godzinnych przerw między nimi. Pomiędzymożemy pozwolić sobie na wodę, słabe napary ziołowe, ewentualnie czarną kawę bez żadnych dodatków. Odpada żucie gumy, ssanie cukierków czy “tylko 1 ciasteczko” albo “kawałek jabłka”.

Oprócz przerwy między posiłkami należy pamiętać o poście nocnym. Okres między ostatnim posiłkiem a pierwszym kolejnego dnia powinien trwać minimum 12 godzin. Nocą jelita również się oczyszczają a dodatkowo śluzówki przewodu pokarmowego ulegają regeneracji. Warto zwrócić uwagę na to, by ostatni posiłek nie był najbardziej obfitym. Jedzenie dużych posiłków przed snem zaburza kompleks motoryczny, bo nocą tempo procesów trawiennych ulega spowolnieniu. Wspomóc pracę kompleksu MMC możesz poprzez właściwą stymulację nerwu błędnego (o sposobach na to wspominałam we wpisie na Instagramie – możesz przeczytać go tutaj – wiele technik jest bardzo szybkich i możesz wdrożyć je samodzielnie).

O co jeszcze warto zadbać?

Staraj się też jeść odżywczo i minimalizować ilość wysokoprzetworzonych produktów w diecie. Twoje posiłki powinny być też normokaloryczne. Niska dostępność energii w diecie (dieta redukcyjna) może zmniejszać stężenie trójjodotyroniny i wydłużać czas pasażu jelitowego, co może przekładać się na wystąpienie dolegliwości żołądkowo-jelitowych. Dbaj o właściwą podaż błonnika pokarmowego (absolutne minimum to 25 g na dobę). Staraj się też zwiększać swoją tolerancję na produkty “highFODMAP”. Nie zapominaj również o prawidłowym nawodnieniu, poprzez odpowiednią podaż WODY.

Staraj się też pożegnać się z używkami – papierosami, alkoholem czy substancjami psychoaktywnymi. Zadbaj o rytm dobowy i odpowiednią ilość snu. Uprawiaj też regularną aktywność fizyczną – mogą to być krótkie spacery czy ćwiczenia podczas oglądania serialu – ruch doskonale stymuluje MMC. Staraj się też redukować stres. Wykorzystuj praktyk relaksacyjne jak medytacja, joga czy techniki oddechowe. Trening oddechowy warto wykonywać przed posiłkami. Jeśli potrzebujesz wsparcia, nie opieraj się też psychoterapii – bez pracy z emocjami, przepracowania silnego stresu czy traum długotrwała poprawa może nie być możliwa. Konieczne jest też wyrównanie wszelkich zaburzeń w organizmie – wyrównanie glikemii czy zadbanie o prawidłową pracę tarczycy.

A suplementacja?

Pracę kompleksu MMC wspomagają prokinetyki np. imbir (wystarczy zetrzeć go na tarce i zalać gorącą wodą), Iberogast, soplówka jeżowata, Triphala, Motil Pro, olejek z mięty pieprzowej – warto pomyśleć o ich wdrożeniu jeśli już mamy jakieś problemy zdrowotne np. dysbioza czy SIBO. Aby pobudzić pracę kompleksu MMC prokinetyki stosujemy na noc, na 3 godziny po ostatnim posiłku. I koniecznie pamiętamy o rotacji – prokinetyk zmieniamy co około 6 tygodni. Działanie prokinetyczne wykazują także napary ziołowe np. z rumianku czy mniszka lekarskiego. Do swojej codziennej rutyny warto też włączyć masaż brzucha a jeśli mamy możliwości finansowe warto udać się na masaż wisceralny do dobrego osteopaty. Masaż sprzyja poprawie przepływu krwi w układzie krwionośnym i limfy w układzie limfatycznym, co poprawia efektywność ruchów perystaltycznych. 

Podsumowanie – kompleks MMC

Kompleks MMC jest doskonałym przykładem tego, że nasz organizm funkcjonuje sprawnie, pod warunkiem, że mu NIE PRZESZKADZAMY. Niestety, każdego dnia robimy wszystko, by zaburzyć działanie kompleksu MMC. Istotne jest, by jednak zmienić nasze nawyki, póki jest na to czas (warto wykorzystać do tego nadchodzący Nowy Rok, jeśli magia 1 stycznia na Ciebie działa).
A jeśli chcesz zadbać o siebie w Nowym Roku z pomocą dietetyka, zobacz jak mogę Ci pomóc! ❤️ Zapoznaj się z moją ofertą tutaj.